غذاها و نوشیدنی‌‌ها سوخت مورد نیاز بدن را از کربوهیدرات‌ها، چربی‌‌ها و پروتئین تامین می‌کنند. بدن ما کربوهیدرات‌ها را به عنوان سوخت ترجیح می دهد. دستگاه گوارش بدن کربوهیدرات موجود در غذاها و نوشیدنی‌‌ها را به قند یا همان گلوکز تبدیل می‌کند. به عنوان مثال برنج در بدن به قند ساده تبدیل می‌شود و از طریق خون به سلول‌ها می‌رسد.
گلوکز راهی‌ است برای اینکه بتوانیم مشخص کنیم که هر غذا چه مقدار قند خون را افزایش می‌دهد. شاخص گلوکز شاخصی است که میزان قندی که بدن از کربوهیدرات‌ها در واحد زمان آزاد می‌کند را نشان می‌دهد. غذا‌هایی‌ که شامل کربوهیدرات می‌شوند عبارتند از: برنج، نان، برشتوک، پاستا، حبوبات، ذرت، سیب زمینی‌، میوه‌ها، شیر، ماست، شکر، بیسکویت، کیک و شیرینیجات.

بعد از اینکه دستگاه گوارش کربوهیدرات موجود در غذا را به قند یا همان گلوکز تبدیل کرد، پانکراس یا همان لوزالمعده هورمونی به نام انسولین را تولید می‌کند. انسولین به گلوکز کمک می‌کند تا از خون به سلول‌ها وارد شود. وقتی‌ که گلوکز به سلول‌ها رسید با اکسیژن سوخته می‌شود و به انرژی تبدیل می‌شود. مغز، ماهیچه‌ها و اعصاب ما وابسته به گلوکز برای تامین انرژی هستند. بدن گلوکز یا همان قند بیش از حد یا غیر ضروری را به صورت گلیکوژن ذخیره می‌کند. گلیکوژن فرم ذخیره شدهٔ گلوکز در عضله‌ها و کبد می‌باشد. نقش این گلیکوژن ذخیره شده قند رسانی به بدن هنگام افت قند است.

شاخص گلوکز برای اندازه گیری سرعت تبدیل کربوهیدرات‌ها به قند در بدن می‌باشد. شاخص گلوکز این دسته‌بندی را بین ۱-۱۰۰ انجام می‌دهد به این معنی‌ که کربوهیدرات‌های با شاخص گلوکز ۱۰۰ سریعتر از کربوهیدرات‌های دیگر در بدن به قند تبدیل می شوند. این زمان معمولاً دو ساعت در نظر گرفته می‌شود.


یک نمونه ارزیابی شاخص گلوکز GI کربوهیدرات‌های مختلف عبارتند از:

شاخص کم (کمتر از 55) - سویا، لوبیا، میوه، شیر، ماکارونی، نان غلات، فرنی و عدس
متوسط (55 تا 70) - آب پرتقال، عسل، برنج با سماتی و نان کیک نان
بالا (بیش از 70) - سیب زمینی، نان سفید و برنج دانه کوتاه.

کربوهیدرات‌ها به تنهایی‌ عامل اصلی‌ چاقی یا اضافه وزن نیستند بلکه استفاده بیش از حد از هر ماده غذایی باعث اضافه شدن وزن شما می‌شود. اگر شما میزان کالری که در روز مصرف می‌کنید از میزان کالری که می‌سوزانید بیشتر باشد، وزن شما اضافه خواهد شد.در هر صورت اگر شما از یک سبک تغذیه ناسالم (شیرینی‌، شکلات، نوشیدنی‌‌های شیرین، آرد سفید یا همان نان سفید، برنج و غیره) به یک سبک زندگی‌ سالم (نان سبوس‌دار، کینوا، سبزیجات، میوه و غیره) تغییر رویه دهید حتما به مقدار چشم گیری وزن شما کاهش پیدا می‌کند و بدن سالم تری خواهید داشت. در قسمت‌های بعدی در مورد کربوهیدرات‌ها و اینکه چگونه غذا‌های فوری باعث اختلال در اشتهای ما می شوند صحبت خواهیم کرد.

منابع

● Deakin University - School of Exercise and Nutrition Sciences. (2013). Carbohydrates and the glycaemic index. [Blog] Available at: https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/carbohydrates-and-the-glycaemic-index [Accessed: 17 Feb 2019].